Kısa cevap
Kurslarda üç yaygın hakediş modeli vardır: sabit aylık ücret, ders başına ücret ve öğrenci ödemesinden yüzde. Hangisini seçerseniz seçin, hesabın dayanağı takvimdeki gerçekleşmiş ders olmalıdır. İptal edilen ders hakedişe girmez; telafi edildiğinde girer.
Öğretmen hakedişi, kurs işletmelerinde ay sonunun en tartışmalı hesabıdır. Tartışmanın kaynağı genellikle rakam değil, rakamın nasıl oluştuğunun görünmemesidir. Bu yazıda üç modeli, artı ve eksileriyle karşılaştırıyor ve örnek bir hesap tablosu paylaşıyoruz.
Model 1 — Sabit aylık ücret
Öğretmen, verdiği ders sayısından bağımsız olarak aylık sabit bir ücret alır. Kadrolu öğretmenlerde ve dolu programlarda tercih edilir.
- Artısı: Öngörülebilir maliyet, basit muhasebe.
- Eksisi: Düşük doluluk aylarında kurum için maliyetlidir; öğretmen için ek ders motivasyonu zayıftır.
Model 2 — Ders başına ücret
Öğretmen, gerçekleşen her ders için belirlenen birim ücreti alır. Birebir ağırlıklı müzik ve dil kurslarında en yaygın modeldir.
- Artısı: Maliyet doğrudan gelirle orantılıdır; boş saat maliyet üretmez.
- Eksisi: İptal ve telafi kayıtları düzgün tutulmazsa tartışma çıkar.
Örnek: Birim ücret ₺450, ay içinde gerçekleşen ders 38, iptal edilip telafi edilmeyen ders 2 → hakediş 38 × 450 = ₺17.100.
Model 3 — Yüzdeli hakediş
Öğretmen, kendi öğrencilerinin ödediği ücretin belirli bir yüzdesini alır. Genellikle %50–%65 aralığında uygulanır.
- Artısı: Öğretmeni öğrenci sayısını ve devamlılığı artırmaya teşvik eder.
- Eksisi: Tahsilat gecikirse hakedişin ne zaman doğduğu sorusu ortaya çıkar. Bu yüzden tahakkuk (ders verildi) ile tahsilat (para geldi) ayrımını baştan netleştirin.
Örnek: Öğretmenin 6 öğrencisi var, aylık ücretleri toplamı ₺21.000, oran %60 → tahakkuk eden hakediş ₺12.600. Bu tutarın ne kadarının tahsil edildiği ayrı bir satırdır.
İptal ve telafi dersleri hesaba nasıl girer?
Pratikte en çok burada tıkanılır. Sade bir kural işinizi görür:
- Ders gerçekleştiyse hakedişe girer.
- Ders iptal edildiyse ve telafi bekliyorsa hakedişe girmez.
- Telafi dersi yapıldığında, yapıldığı ayın hakedişine girer.
- Kurum kaynaklı iptallerde ödeme yapılıp yapılmayacağı sözleşmede yazılı olmalıdır.
Hesabın görünür olması, rakamdan daha önemlidir
Öğretmen, hakedişinin arkasındaki ders listesini görebiliyorsa itiraz oranı ciddi biçimde düşer. Kursby’de hakediş takvimdeki gerçek derslerden hesaplanır; ay sonu projeksiyonu ve tahsil edilen tutar ayrı ayrı görünür. Ayrıntılar için öğretmen hakediş programı sayfasına bakabilirsiniz.
Ücretlendirme tarafını da birlikte düşünmek isterseniz kurs ücretlendirme modelleri yazımız bu yazının tamamlayıcısıdır.
Ücretsiz araçlar: Hesabı tarayıcıda yapmak için öğretmen hakediş hesaplayıcıyı, toplu hesap için hakediş Excel şablonunu kullanabilirsiniz.